![แพ้อาหารโรคฮิตของคนรุ่นใหม่](https://www.bch.in.th/wp-content/uploads/2020/11/food-allergy-02.png)
แพ้อาหารโรคฮิตของคนรุ่นใหม่
แพ้อาหารโรคฮิตของคนรุ่นใหม่
การแพ้อาหารจัดเป็นโรคภูมิแพ้ชนิดหนึ่ง ซึ่งพบในเด็กบ่อยกว่าผู้ใหญ่และพบในเด็กเล็กบ่อยกว่าเด็กโต ในปัจจุบันเด็กไทยมีแนวโน้มแพ้อาหารสูงขึ้นกว่าแต่ก่อน
การแพ้อาหารสามารถเกิดขึ้นในเด็กอายุน้อยๆ โดยมักจะแพ้อาหารประเภท นมวัว ไข่ แป้งสาลี ถั่วเหลือง ซึ่งอาจแพ้อาหารชนิดใดชนิดหนึ่ง หรือหลายชนิดร่วมกันก็ได้ค่ะ แต่ก็มีอาหารบางชนิดที่ทำให้เกิดอาการแพ้ในเด็กโตและผู้ใหญ่ เช่น อาหารทะเลมีเปลือกหุ้ม (shellfish) จำพวก กุ้ง ปู ปลาหมึก หอย ภาวะแพ้รุนแรงหลังจากกินแป้งสาลีแล้วไปออกกำลังกาย (wheat-dependent exercise induced anaphylaxis; WDEIA) เป็นต้น
เราสามารถสังเกตอาการแพ้อาหารเบื้องต้นได้คร่าวๆ โดยอาการแพ้ที่พบบ่อยที่สุดคือ ผื่นลมพิษ ตาบวม ปากบวม หรือถ่ายเป็นมูกเลือดในทารก ซึ่งอาการเหล่านี้มักจะสัมพันธ์กับการกินอาหาร โดยเฉพาะอาหารกลุ่มเสี่ยง
มาดูอาหารยอดฮิตที่คนไทยแพ้กันค่ะ
1. นมวัว (cow’s milk) เป็นอาหารที่เด็กไทยแพ้มากที่สุด ในเด็กเล็กอาจมีอาการถ่ายเป็นมูกเลือด หายใจครืดคราด แหวะนมบ่อย ผื่นคันเรื้อรัง บางคนอาจมีอาการเฉียบพลัน เช่น ผื่นลมพิษ หลอดลมตีบ
2. ไข่ (egg) จะพบอาการแพ้ทางผิวหนังบ่อยกว่าอาการระบบอื่นค่ะ ผื่นมีได้ทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง มักแพ้ไข่ขาวมากกว่าไข่แดง บางคนแพ้เฉพาะไข่ดิบหรือไข่ที่ยังสุกไม่ดี เช่น น้ำสลัดครีม ไข่ลวก ไข่ในโจ๊ก
3. แป้งสาลี (wheat) อาจเริ่มแพ้ตั้งแต่ในวัยเด็กหรือเพิ่งมาแพ้ตอนโตในวัยผู้ใหญ่ก็ได้ค่ะ อาจเกิดการแพ้ชนิดรุนแรง เรียกว่า อนาฟัยแลกซิส (anaphylaxis)
4. ถั่วเหลือง (soy) เป็นถั่วที่เด็กไทยแพ้มากที่สุด คนที่แพ้ถั่วเหลืองอาจทานถั่วชนิดอื่นๆได้ เช่น ถั่วแดง ถั่วดำ ถั่วลิสง เพราะอยู่คนละกลุ่มกัน ไม่จำเป็นต้องหลีกเลี่ยงถั่วทั้งหมด แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
5. อาหารทะเลมีเปลือกหุ้ม (shellfish) เช่น กุ้ง ปู ปลาหมึก หอย มักพบอาการแพ้ในเด็กโตและผู้ใหญ่ บางคนแพ้เฉพาะบางสายพันธุ์ บางสายพันธุ์กินได้ไม่แพ้ บางคนแพ้ทุกสายพันธุ์ ส่วนใหญ่ผู้ที่แพ้มักจะแพ้ทั้งปรุงสุกและดิบเพราะโปรตีนที่ทำให้เกิดการแพ้ทนต่อความร้อน ส่วนปลาทะเลจะไม่รวมอยู่ในกลุ่มนี้นะคะ เนื่องจากสารก่อภูมิแพ้แตกต่างกัน ถ้าแพ้อาหารทะเลมีเปลือกหุ้มไม่จำเป็นต้องงดปลาทะเลค่ะ
การรักษาการแพ้อาหารสิ่งที่สำคัญคือการระบุได้ว่าตนเองแพ้อาหารชนิดใดและหลีกเลี่ยงอาหารและส่วนประกอบของอาหารชนิดนั้นค่ะ แนะนำให้อ่านฉลากอาหารทุกครั้งก่อนรับประทาน และถ้ามีประวัติแพ้รุนแรงต้องพกยาฉีด adrenalineติดตัวฝึกซ้อมการฉีดให้ถูกต้องและพกบัตรประจำตัวสำหรับผู้ที่มีภาวะแพ้รุนแรงสำหรับผู้ที่แพ้และต้องงดอาหารหลายชนิด ควรได้รับการดูแลเรื่องโภชนาการให้เหมาะสม จะได้มีการเจริญเติบโตที่ดีและไม่มีภาวะขาดสารอาหารค่ะ
แล้วจะหายจากการแพ้อาหารได้ไหมหนอ สำหรับการแพ้อาหารในเด็กเล็ก ส่วนใหญ่จะค่อยๆดีขึ้นเมื่อโตขึ้น อาหารที่เด็กหายแพ้ได้เร็วจะเป็นอาหารประเภท ไข่และนมวัว พบว่าที่อายุ 2-3 ปี โอกาสหายร้อยละ 70-90 รองลงมาคือ แป้งสาลี โอกาสหายร้อยละ 60 แต่หลังจากอายุ 3 ปี โอกาสหายจะลดลงค่ะ สำหรับอาหารที่มีโอกาสหายแพ้ได้น้อยคือ อาหารทะเลมีเปลือกหุ้ม แต่สำหรับการแพ้อาหารที่เริ่มเกิดขึ้นในวัยผู้ใหญ่ มักจะไม่หายขาดนะคะ
สำหรับเด็กที่ไม่หายจากการแพ้อาหารเมื่อถึงระยะเวลาที่เหมาะสม และไม่สามารถหลีกเลี่ยงอาหารชนิดที่แพ้ได้ หรือการแพ้นั้นมีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของเด็กและครอบครัว ในปัจจุบันมีการรักษาการแพ้อาหารเฉพาะกรณีที่แพ้แบบเฉียบพลัน ในผู้ป่วยที่แพ้ถั่วลิสง แป้งสาลี นมวัว ไข่ เรียกว่า “วิธีการรักษาภาวะแพ้อาหารโดยวิธีรับประทาน” (oral immunotherapy) แต่การรักษาจะต้องพิจารณาเป็นรายบุคคลและทำโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้นนะคะ เพราะเสี่ยงต่อการแพ้รุนแรงได้
การที่เด็กแพ้อาหาร นอกจากมีผลต่อคุณภาพชีวิตของตัวเองแล้ว ยังส่งผลการกระทบเป็นมุมกว้าง ทั้งครอบครัว โรงเรียน สังคม ดังนั้นผู้ปกครองต้องมีความรู้ที่ดีในการดูแล
ถ้าสงสัยว่ามีอาการแพ้อาหารหรือมีลักษณะอาการที่เข้าข่ายการแพ้อาหาร แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ จะได้ทำการตรวจและแนะนำให้หลีกเลี่ยงได้ถูกชนิดและไม่ไปจำกัดอาหารประเภทอื่นๆมากจนเกินไป รวมถึงไม่ควรไปทดลองรับประทานอาหารที่อาจจะแพ้เอง เพราะอาจมีอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ค่ะ
แพทย์เฉพาะทางภูมิแพ้ ศูนย์ภูมิแพ้และแพ้อาหารโรงพยาบาลกรุงเทพคริสเตียน